UP Board Class 9 Sanskrit Syllabus for Academic Session 2026-27
Students preparing for the UP Board Class 9 Sanskrit examination in the 2026-27 session will find the complete syllabus detailed here. This guide covers the essential topics and structure for the upcoming academic year. The syllabus encompasses key areas such as Sanskrit prose (गद्य), poetry (पद्य), supplementary reading (आशुपाठ), grammar (व्याकरण), translation (अनुवाद), and composition (रचना). It specifies the prescribed textbooks, 'संस्कृतगद्यभारती' and 'संस्कृतपद्यपीयूषम्', and outlines the chapters and grammar concepts students need to master. Furthermore, the syllabus clarifies the internal assessment, including oral tests, project work, and unit tests, along with their respective mark allocations. Understanding this syllabus structure ensures students are well-prepared for both theoretical and practical aspects of the Sanskrit examination.
Quick info
| Board | UP Board |
|---|---|
| Class | 9 |
| Subject | Sanskrit |
| Session | 2026-27 |
| Language | Hindi |
| PDF type | Syllabus |
| Duration | 3 Hours |
| Total marks | 100 |
| Theory marks | 70 |
| Internal assessment | 30 |
| Last updated | 2026-08-10 |
The exam consists of a single question paper of 70 marks with a duration of 3 hours. Internal assessment accounts for 30 marks. The question paper will include objective questions with multiple-choice answers.
Syllabus ? full document text
शैक्षिक सत्र-2026-27
विषय—संस्कृत
(कक्षा-9)
एक प्रश्न-पत्र 70 अंकों का तथा समय 03 घण्टे होगा।
इस विषय में 70 अंकों की लिखित परीक्षा होगी तथा 30 अंकों का आन्तरिक मूल्यांकन विद्यालय स्तर पर किया जायेगा। सम्पूर्ण पाठ्यक्रम के आधार पर प्रश्न-पत्र में वस्तुनिष्ठ प्रश्नों का भी उल्लेख होगा तथा उसके उत्तर के रूप में तीन या चार उत्तर प्रश्न-पत्र में अंकित होंगे। उनमें से एक शुद्ध उत्तर होगा। उसका उल्लेख पुस्तिका में छात्र को अंकित करना होगा तथा उनका अंक विभाजन निम्नवत् होगा-
खण्ड ‘क’ (गद्य, पद्य तथा आशुपाठ) (35 अंक)
गद्य 11 अंक
- गद्यांश का हिन्दी में अनुवाद 4 अंक
- पाठ सारांश (अधिकतम 80 शब्द) ४ अंक
- बहुविकल्पीय प्रश्न 1x3=3 अंक
पद्य 15 अंक
- श्लोक की हिन्दी में व्याख्या ४ अंक
- सूक्ति की हिन्दी में व्याख्या 3 अंक
- श्लोक का संस्कृत में अर्थ 4 अंक
- बहुविकल्पीय प्रश्न 1x4=4 अंक
आशुपाठ— 9 अंक
- पात्रों का चरित्र-चित्रण (हिन्दी में) ६ अंक
- बहुविकल्पीय प्रश्न 1x3=3 अंक
खण्ड 'ख' (व्याकरण, अनुवाद, रचना) (35 अंक)
व्याकरण—
- माहेश्वर सूत्र एवं वर्णों का उच्चारण स्थान 3 अंक
- सन्धि--स्वर एवं व्यंजन सन्धियों का परिचय। 3 अंक
- शब्दरूप ०३ अंक
- धातुरूप 03 अंक
- समास-समास की सामान्य परिभाषा एवं विग्रह सहित उदाहरण- 03 अंक
- कारक-समस्त कारकों एवं विभक्तियों का सामान्य परिचय। ०३ अंक
- उपसर्ग का सामान्य परिचय। ०२ अंक
अनुवाद– हिन्दी वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद। 06 अंक
रचना-
- पत्रलेखन। 05 अंक
- संस्कृत शब्दों का संस्कृत वाक्यों में प्रयोग। 04 अंक निर्धारित पाठ्य पुस्तकें-
निम्नलिखित पाठ्य-पुस्तकों के सम्मुख अंकित पाठ्यवस्तु (माध्यमिक शिक्षा परिषद् द्वारा निर्धारित अंश / पाठ का अध्ययन करना होगा)
संस्कृतगद्यभारती— संस्कृत गद्य साहित्य का विकास माङ्गलिकम्।
- अस्माकं राष्ट्रियप्रतीकानि।
- आदिकविः वाल्मीकिः।
- बन्धुत्वस्य सन्देष्टा रविदासः।
- आजादः चन्द्रशेखरः।
- भारतवर्षम्।
- परमवीरः अब्दुलहमीदः।
- पुण्यसलिला गङ्गा।
- पर्यावरणशुद्धिः।
- अन्तरिक्षविज्ञानम्।
- भारतीयसंविधानस्य निर्माता डॉ० भीमराव रामजी आंबेडकरः।
संस्कृतपद्यपीयूषम्— मंगलाचरणम्।
- रामस्य पितृभक्तिः।
- सुभाषितानि।
- अन्योक्ति-मौक्तिकानि।
- भारतदेशः।
- नारी-महिमा।
- क्रिंयाकारक-कुतूहलम्।
- नीतिनवनीतम्।
- यक्षयुधिष्ठिरसंलापः।
- आरोग्य साधनानि।
परिशिष्ट (टिप्पणी एवं पाठ सारांश) संस्कृतकथानाटककौमुदी-
- गार्गीयाज्ञवल्क्यसंवादः।
- वत्सराजनिग्रहः।
- न गङ्गदत्तः पुनरेति कूपम्।
- शकुन्तलायाः पतिगृहगमनम्।
व्याकरण–
- माहेश्वर सूत्रों के आधार पर स्वर एवं व्यंजन का सामान्य ज्ञान तथा स्वर एवं व्यंजन का सामान्य परिचय।
- सन्धि—
- स्वर सन्धि- अकःसवर्णे दीर्घः, आद्गुणः, वृद्धिरेचि, इकोयणचि, एचोsयवायावः।
- व्यञ्जन सन्धि- स्तोः श्चुना श्चुः, ष्टुनाष्टुः, झलां जशोsन्ते।
- शब्द रूप- पुंलिङ्ग-राम, हरि, गुरु। स्त्रीलिङ्ग-रमा, मति, वाच्। सर्वनाम-सर्व, तद्, युष्मद्, अस्मद्। 1 से 10 तक के संख्या शब्दों का ज्ञान।
- धातुरूप- (लट्, लृट्, लोट्, लङ्, तथा विधिलिङ् लकारो में)- परस्मैपद-पट्, गम्, अस्, शक्, प्रच्छ्।
आत्मनेपद- लभ्। उभयपद- याच्, ग्रह्, कथ्।
- समास-समास की सामान्य परिभाषा एवं विग्रह सहित उदाहरण- तत्पुरुष, कर्मधारय, द्वन्द्व।
- कारक-समस्त कारकों एवं विभक्तियों का सामान्य परिचय।
- उपसर्ग का सामान्य परिचय।
- अनुवाद— हिन्दी वाक्यों का संस्कृत में अनुवाद।
रचना–
- पत्रलेखन।
- संस्कृत पदों का वाक्यों में प्रयोग।
शैक्षिक सत्र 2026-27 हेतु आन्तरिक मूल्यांकन- ३० अंक
- प्रथम आन्तरिक मूल्यांकन-(मौखिकी-संस्कृत में आत्म-परिचय, प्रश्नोत्तर, कण्ठस्थ श्लोकों का सस्वर पाठ)
अगस्त माह 10 अंक
- द्वितीय आन्तरिक मूल्यांकन -(प्रोजेक्ट कार्य) दिसम्बर माह 10 अंक
- तृतीय आन्तरिक मूल्यांकन-(चार यूनिट टेस्ट आधारित) 10 अंक
- प्रथम यूनिट टेस्ट (MCQ आधारित) 20 अंक (10 अंक ग्रीष्मावकाश गृहकार्य + 10 अंक यूनिट टेस्ट)
- द्वितीय यूनिट टेस्ट (वर्णनात्मक प्रश्न आधारित) अगस्त अन्तिम सप्ताह 20 अंक
- तृतीय यूनिट टेस्ट (MCQ आधारित) नवम्बर अन्तिम सप्ताह 20 अंक
- चतुर्थ यूनिट टेस्ट (वर्णनात्मक प्रश्न आधारित) दिसम्बर अन्तिम सप्ताह 20 अंक
नोट:-चारों यूनिट टेस्ट के प्राप्तांकों के योग को 10 अंक में परिवर्तित किया जाय।
Frequently asked questions
What is the total marks for Class 9 Sanskrit in UP Board for 2026-27?
The total marks for Class 9 Sanskrit is 100, comprising 70 marks for the written examination and 30 marks for internal assessment.
What is the duration of the Class 9 Sanskrit exam?
The duration of the Class 9 Sanskrit examination is 3 hours.
What are the main sections in the UP Board Class 9 Sanskrit syllabus?
The main sections include Prose (गद्य), Poetry (पद्य), Supplementary Reading (आशुपाठ), Grammar (व्याकरण), Translation (अनुवाद), and Composition (रचना).
Which textbooks are prescribed for Class 9 Sanskrit?
The prescribed textbooks are 'संस्कृतगद्यभारती' and 'संस्कृतपद्यपीयूषम्'.
How are the 30 internal assessment marks distributed?
The internal assessment includes oral tests (10 marks), project work (10 marks), and unit tests (10 marks), based on four unit tests.
What grammar topics are included in the syllabus?
The grammar topics include Maheshwar Sutras, pronunciation, Sandhi (स्वर एवं व्यंजन), Shabdrup, Dhaturup, Samas, Karak, and Upsarg.
What is the weightage of the Prose and Poetry sections?
The Prose section (गद्य) is worth 11 marks, and the Poetry section (पद्य) is worth 15 marks.
Important topics
Topics covered
UP Board (UPMSP) Class 9 Syllabus ? Sanskrit. Last updated 10 Aug 2026.